“Wat zijn koninkrijken zonder gerechtigheid“, schreef Augustinus in De stad van God, „anders dan grote bendes criminelen?”
Onlangs herinnerde de vertegenwoordiger van het Vaticaan bij de Verenigde Naties, aartsbisschop Paul Gallagher, de Algemene Vergadering aan deze oude woorden van de kerkvader, en voegde eraan toe dat “geen enkel individu of groep, ongeacht zijn of haar status, het recht mag claimen om de waardigheid en rechten van anderen of hun gemeenschappen te schenden”.
“Daarom moeten de beginselen van gelijkheid voor de wet, verantwoordingsplicht, rechtvaardige toepassing van de wet, scheiding der machten, rechtszekerheid, eerlijke rechtsgang, voorkoming van willekeur en transparantie in zowel procedurele als juridische aangelegenheden altijd in acht worden genomen.”
Een goed getimede herinnering! Het voorstel van vorige week van de VS en Rusland om de oorlog in Oekraïne te beëindigen door middel van territoriale concessies, doet niet eens alsof het gericht is op gerechtigheid. Het doet sterk denken aan ‘bendes criminelen’ die op zoek zijn naar transacties met zeldzame mineralen om zichzelf te verrijken. Want waarom zou Amerika zich nu willen aansluiten bij wat eerdere regeringen ‘de as van het kwaad’ hebben genoemd?
Gerechtigheid is geen optionele deugd. Het is het fundament van legitieme vrede. Wanneer machtige actoren voorstellen om een oorlog te beëindigen door het slachtoffer te verplichten het met geweld veroverde land af te staan, rijzen er morele vragen. Amerika verliest veel vertrouwen en geloofwaardigheid. Een grap die momenteel in Oekraïne de ronde doet, luidt: waarom is het dat, in een oorlog die Rusland tegen Oekraïne heeft ontketend, Amerika de eerste is die zich overgeeft?
Beschamend
Gallagher vervolgde met een citaat van paus Leo XIV: “Het is verontrustend om te zien dat de kracht van het internationaal recht en het humanitair recht niet langer bindend lijkt te zijn en vervangen is door het vermeende recht van de sterkste om zich zonder beperkingen op te dringen. Dit is onze menselijkheid onwaardig, beschamend voor de hele mensheid en voor de leiders van naties. Hoe kan iemand na eeuwen van geschiedenis nog geloven dat oorlogshandelingen vrede brengen en geen averechts effect hebben op degenen die ze plegen?”
Gerechtigheid staat centraal in Gods karakter en in het welzijn van de mens. ‘Gerechtigheid en rechtig zijn het fundament van Uw troon’ (Psalm 89:15). Jesaja benadrukt dat ware vrede niet kan bestaan zonder gerechtigheid: ‘De vrucht van de gerechtigheid zal vrede zijn, en de uitwerking van de gerechtigheid: rust en veiligheid tot in eeuwigheid’ (Jesaja 32:17). De Bijbel waarschuwt herhaaldelijk tegen valse vrede die is gebaseerd op de onderdrukking van kwetsbare mensen: ‘Zij hebben de wond van mijn volk lichtjes genezen, door te zeggen: “Vrede, vrede”, terwijl er geen vrede is’ (Jeremia 6:14).
Een ander goed getimede herinnering is de film met Russell Crowe als Göring over het Tribunaal van Neurenberg, die momenteel in onze bioscopen te zien is. Het is een huiveringwekkende herinnering aan het feit dat gevaarlijke ideologieën en autoritarisme kunnen gedijen onder het mom van ‘normaliteit’. Het moderne Amerika – waar zoveel ideeën die voorheen als schandalig werden beschouwd, onder de huidige regering genormaliseerd zijn – is hier zeker geen uitzondering op.
Appeasement
Oekraïners hebben mij erop gewezen dat het huidige conflict terug te voeren is op het falen van de vrije wereld om van het post-Sovjet Rusland te eisen dat het de misdaden van het communistische tijdperk volledig veroordeelde; van de nieuwe Russische leiders had geëist moeten worden dat zij hun staat zuiverden van de gevolgen van het totalitarisme. Het moeras is nooit drooggelegd. Terwijl West-Duitsland een pijnlijk zuiveringsproces doormaakte via Neurenberg, werd de Sovjet-Unie – het andere totalitaire monster – niet alleen niet ter verantwoording geroepen, maar leverde het zelfs een van de vier rechters van het tribunaal! Prediker waarschuwt (8:11) dat ‘wanneer het vonnis over een slechte daad niet onmiddellijk wordt uitgevoerd, het menselijk hart vervuld raakt van het verlangen om kwaad te doen’. Onbelemmerd veroverde de Sovjet-Unie de landen van Midden- en Oost-Europa.
Appeasement moedigt de agressor alleen maar aan. Kan een vredesplan dat territoriale veroveringen beloont – bereikt door invasie, wreedheden, massale deportaties en systematische vernietiging – ooit echte vrede brengen? Het kortzichtige Russisch-Amerikaanse voorstel – in sommige kringen ook wel het ‘Dim-Wit-plan’ genoemd, naar de vermoedelijke auteurs Dmitriev [Russisch] en Witkoff [Amerikaans] – kan vroeg of laat alleen maar leiden tot meer geweld en onrechtvaardigheid.
Landroof is een schending van gerechtigheid die God expliciet veroordeelt: “Wee degenen die … velden en huizen in beslag nemen en ze wegnemen” (Micha 2:1-2). De Bijbel is heel duidelijk over de verantwoordelijkheid van regeringen om gerechtigheid na te streven. Mozes geeft in Deuteronomium 16:20 Gods gebod weer: “Gerechtigheid, en alleen gerechtigheid, zult gij nastreven”. De profeet Micha waarschuwde leiders “die gerechtigheid verachten en alles wat rechtvaardig is verdraaien” (3:1-13). Nog duidelijker schreef hij: “Doe rechtvaardig. Heb barmhartigheid lief. Wandel nederig” (6:8). Ook Amos schreef: “Handhaaf het recht in de rechtszaal” (5:15) en “laat gerechtigheid stromen als water” (5:24).
Blijvende vrede kan niet worden gebouwd op onrechtvaardigheid. Hoe verleidelijk snelle oplossingen ook mogen zijn, elk vredesplan dat agressie beloont, soevereiniteit tenietdoet of verantwoordelijkheid negeert, zou zijn wat Jeremia een valse genezing noemde.
Zonder gerechtigheid is vrede slechts schijn. Wereldwijde veiligheid wordt dan een strijd om macht in plaats van een strijd om rechtvaardigheid. Echte vrede voor Oekraïne – en eigenlijk voor elk land – moet geworteld zijn in waarheid, waardigheid, verantwoordingsplichtigheid en gerechtigheid, de fundamenten van Gods troon.
Tot volgende week,
