Deze week stond in het teken van de herdenking van 35 jaar Oekraïense onafhankelijkheid na de ineenstorting van de Sovjet-Unie; een moment dat gepaard ging met gevoelens van dankbaarheid, vastberadenheid en hoop, maar ook met frustratie, vermoeidheid en pijn.
Ik was uitgenodigd om naar Kiev af te reizen voor het Nationale Gebedsontbijt afgelopen zondag, samen met bezoekers uit vijftig landen. Zo’n 1200 politici, diplomaten, militairen, geestelijken, veteranen, academici, religieuze leiders en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld kwamen bijeen om hun solidariteit te betuigen met een natie die strijdt voor vrijheid, soevereiniteit en gerechtigheid.
Het gebedsontbijt, dat plaatsvond onder auspiciën van de president, herinnerde eraan dat spiritueel leiderschap in tijden van crisis essentieel blijft. Oekraïners zijn zich ervan bewust dat zij het fundamentele mensenrecht van godsdienstvrijheid verdedigen – een recht dat elders in Europa vaak als vanzelfsprekend wordt beschouwd.
Hoewel Poetin zich profileert als verdediger van het traditionele christendom, hebben zijn troepen in bezette gebieden 800 gebedshuizen beschadigd of vernietigd. Daarnaast hebben ze meer dan 200 voorgangers, priesters en geestelijken die niet verbonden zijn aan de Russisch-Orthodoxe Kerk gevangengezet, gemarteld en gedood.
Daartegenover staat dat in de rest van het vrije Oekraïne orthodoxe, Grieks-katholieke, rooms-katholieke, protestantse, joodse, islamitische en andere geloofsgemeenschappen vreedzaam samenleven en samenwerken. Zij organiseren erediensten, educatieve activiteiten en humanitaire initiatieven, vaak zij aan zij. Ze steunen soldaten en hun gezinnen, helpen ontheemden, evacueren burgers uit frontgebieden, leveren humanitaire hulp en bieden onderdak evenals psychologische en spirituele steun.
Diversiteit
Religieuze diversiteit in Oekraïne is een bron van kracht, niet van verdeeldheid. Die diversiteit was zichtbaar op het podium door de verscheidenheid aan religieuze ambtskleding. Wederzijds respect, gewetensvrijheid en een gedeelde inzet om anderen te dienen zijn pijlers geworden van de spirituele veerkracht van de natie. Oekraïners beseffen dat ze, terwijl ze hun soevereiniteit verdedigen, ook het recht van ieder mens verdedigen om te geloven, te bidden en naar eigen geweten te leven – vrij van dwang, vervolging of staatscontrole, zoals gewaarborgd door de Oekraïense grondwet.
De aanwezigen bij het ontbijt hoorden president Volodymyr Zelensky oproepen tot gebed “voor drie belangrijke zaken: voor hen die gevangen worden gehouden – opdat zij standhouden; voor hen die strijden – opdat zij terugkeren; en voor vrede voor Oekraïne – een rechtvaardige en duurzame vrede.”
Tijdens het ‘Faith and Freedom’-forum, dat die middag plaatsvond in de zaal van een centrale baptistenkerk, verklaarde voormalig Amerikaans vicepresident Mike Pence dat Oekraïne aan de juiste kant van de geschiedenis stond en de volledige steun verdiende van alle vrijheidslievende naties. Het was in het vitale nationale belang van de VS om Oekraïne volledig te blijven steunen, zo stelde hij.
Kyrylo Boedanov, hoofd van het kabinet van de president, benadrukte het belang van eenheid: “Ons vertrouwen in elkaar is ook een wapen. We zijn één familie, we staan samen.”
Voormalig Amerikaans ambassadeur Clayton riep gelovigen op een revolutie tegen corruptie te ontketenen. Hij erkende dat het niet eenvoudig was om verandering te brengen in zeventig jaar corruptie, maar voegde eraan toe: “Toch moeten jullie in je hart het vaste voornemen nemen: wij zullen geen steekpenningen betalen of aannemen, noch hen tolereren die dat wel doen.”
Afhankelijkheid
Tony Perkins van de Family Research Council sprak over de spirituele dimensie van de strijd om de ziel van Oekraïne en de harten van zijn bevolking. Hoewel hij als voormalig marinier het nut van oorlogswapens respecteerde, benadrukte hij dat de politieke onafhankelijkheid van Oekraïne gepaard moest gaan met spirituele vernieuwing. De natie had niet alleen een herdenking van de onafhankelijkheid nodig, maar een ‘verklaring van afhankelijkheid van de Almachtige God’.
Maandagochtend sloten vele Europese leiders zich aan bij president Zelensky in de schaduw van de Sint-Sofiakathedraal voor de nationale herdenking van de Onafhankelijkheidsdag. Aanwezig waren de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, de presidenten van Estland, Litouwen, Finland en Moldavië, de premiers van het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Letland en Denemarken en de minister van Buitenlandse Zaken van Duitsland.
Soldaten, vrijwilligers en families van gesneuvelde verdedigers werden geëerd, militaire vlaggen en staatsonderscheidingen werden uitgereikt en de steeds geavanceerdere drones en wapens van Oekraïne werden tentoongesteld. Oekraïners hadden hun onafhankelijkheid hersteld en behouden en zouden die zeker verdedigen, verklaarde Zelensky. De bezoekende Europese leiders maakten van de gelegenheid gebruik om te benadrukken dat de onafhankelijkheid van Oekraïne onlosmakelijk verbonden is met de veiligheid en de toekomst van Europa.
Voordat ik die avond de trein terug naar Polen nam, bezocht ik samen met pater Oleksa Petriv van de Oekraïense Grieks-Katholieke Kerk de kantoren van de UGCC vlakbij Maidan, waar tijdens de gespannen dagen van de Oranje Revolutie (2004-2005) en de Revolutie van de Waardigheid (2014-2015) verschillende belangrijke ontmoetingen tussen politici en religieuze leiders hadden plaatsgevonden. Daar namen we samen met dominee Frank-Dieter Fischbach, secretaris-generaal van de Conferentie van Europese Kerken, en anderen deel aan de interreligieuze gebedsbijeenkomst via Zoom van de Zonnebloemgroep, die elke 24e van de maand plaatsvindt en een breed scala aan kerktradities verbindt in gebed voor Oekraïne.
Bij aankomst in Polen stapte ik uit de trein achter de Finse president Alexander Stubb. Ik greep de gelegenheid aan om hem de hand te schudden en hem te bedanken voor zijn verstandige stem op het wereldtoneel.
Ik keerde vol vertrouwen terug naar huis, ervan overtuigd dat waarheid, rechtvaardigheid en vrijheid in Oekraïne zullen zegevieren.
Tot volgende week,
