Een jaar geleden deze week werd de 47e president van de Verenigde Staten geïnaugureerd, gesteund door miljoenen christenen die zochten naar stabiliteit, welvaart, morele vernieuwing of bescherming tegen krachten waarvan zij vreesden dat die het land dat zij liefhadden ondermijnden.
Een jaar later vragen velen zich af of de regering die zij hebben gekregen wel is waarvoor zij hebben gestemd.
Normaal gesproken zou het niet mijn zaak zijn, als Europeaan, om commentaar te leveren op de Amerikaanse politiek. Helaas is het ook onze zaak geworden. Wat er het afgelopen jaar in Amerika is gebeurd, heeft ons leven en onze toekomst in Europa diepgaand beïnvloed. In negatieve zin. Niet in de laatste plaats in Oekraïne. En ook voor miljarden mensen wereldwijd.
Vanuit de verte hebben wij met groeiende verbijstering en afschuw toegekeken hoe een natie die wij ons hele leven hoog hebben geacht, schijnbaar in hoog tempo is afgedaald richting autocratie, waarin rechtbanken, nieuwsmedia, universiteiten en culturele instellingen naar de wil van één man werden gebogen, die zich schaamteloos schaart achter andere sterke mannen, uit het verleden en het heden. Hoewel bepaalde tendensen van ‘lawfare’ en het verzwakken van de democratie mogelijk al gaande waren, heeft de huidige regering normen op ongekende schaal doorbroken.
Wat wij altijd hebben gekend als een gastvrij toevluchtsoord voor de vermoeiden, de armen, de ‘opeengepakte massa’s die verlangen vrij te ademen’, gesymboliseerd door het Vrijheidsbeeld, straalt nu een onwelwillende houding uit tegenover vreemdelingen en migranten. Wat Europa’s essentiële en betrouwbare bondgenoot was, een hoeksteen van vrede, democratie en stabiliteit in de wereld, ‘de leider van de Vrije Wereld’, is nu een bron van mondiale angst geworden, zelfs een bedreiging voor de internationale vrede. De veiligheid van alle NAVO-landen hangt nu af van de grillen van één onberekenbare man, gedreven door macht en rijkdom.
‘Macht maakt recht’ lijkt de nieuwe leidende filosofie te zijn, in scherp contrast met het gebed dat Franklin Graham bij de inauguratie uitsprak: “Wij weten dat Amerika nooit weer groot kan worden als wij U de rug toekeren. Wij vragen om Uw hulp.”
Bij alle populistische retoriek over het ‘herstellen van christelijke waarden’ ontbreekt ‘liefde’ helaas. Het grote gebod om God en de naaste lief te hebben is overschaduwd door een Amerika-eerst-nationalisme. Paulus herinnert ons eraan dat zelfs al hadden wij het geloof om bergen te verzetten (of de macht om legers te mobiliseren), maar geen liefde hadden, wij niets waren. De liefde pocht niet, zegt Paulus. Zij is niet hoogmoedig. Zij onteert de ander niet. Zij rekent het kwaad niet toe. Zij verheugt zich in de waarheid. Zij beschermt altijd…
Laten wij dan bidden voor Amerika op deze herdenking van de inauguratie. Laten wij bidden dat het werkelijk weer groot mag worden, bekend om vrijgevigheid, mededogen, toewijding aan waarheid, gerechtigheid en recht voor allen, en om het zoeken van het algemeen welzijn:
Barmhartige God, Heer van waarheid, gerechtigheid en mededogen,
van over de Atlantische Oceaan, verbonden door geschiedenis, vriendschap en gedeelde hoop, brengen wij Amerika bij U in gebed.
Wij staan niet boven of buiten, want ook wij kennen onze eigen tekortkomingen en angsten.
Maar als buren en bondgenoten leggen wij voor U een natie neer waarvan de keuzes
nu levens vormen ver buiten haar grenzen.
Wij erkennen, o God, dat veel Amerikanen biddend hebben gestemd, verlangend naar stabiliteit, welvaart, bescherming of vernieuwing. Zij hadden geen kwaad in de zin.
Toch hebt U gezegd, Heer, dat een boom aan zijn vruchten wordt gekend. En met verdriet zien wij:
• de aantasting van de waarheid,
• de verzwakking van democratische waarborgen,
• de intimidatie van instellingen die bedoeld zijn om macht te begrenzen,
• de verruwing van het publieke leven,
• het inzetten van de staat om tegenstanders te belagen,
• de groeiende kloof tussen arm en rijk,
• de uitholling van het internationaal recht,
• de omarming van autocraten,
• het laten vallen van bondgenoten,
• en het lijden van de kwetsbaren—
binnen Amerika en wereldwijd.
Ontferm U, o God, waar kwaad goed is genoemd of onrecht is vergoelijkt omwille van politieke loyaliteit, waar zwijgen moed heeft vervangen, en waar toewijding aan leiders trouw aan U heeft verdrongen.
Wij belijden dat macht, verpakt in religieuze taal, tot een afgod kan worden, en dat neutraliteit tegenover onrecht medeplichtigheid wordt.
Geef moed om de waarheid helder te spreken. Bevrijd harten van trots die belijdenis weerstaat en van angst die zich vastklampt aan ontkenning.
Vernieuw in Amerika de liefde voor gerechtigheid, de toewijding aan waarheid, de bescherming van de zwakken, en eerbied voor vrijheid van geweten, meningsuiting en geloof—ook voor wie anders is, ook voor wie het met ons oneens is.
Heel wat beschadigd is, o God—in de Amerikaanse samenleving, in haar democratisch leven, in haar getuigenis in de wereld, en in het vertrouwen van hen die nu met verdriet of wantrouwen naar Kerk en natie kijken.
Wij houden vast aan Uw belofte dat, als Uw volk zich verootmoedigt, bidt en zich afkeert van zijn verkeerde wegen, U uit de hemel zult horen, hun zonde zult vergeven en hun land zult genezen.
In de naam van Jezus, die Heer is over elke natie, elke heerser en elke macht—
in Washington en Brussel, Moskou en Beijing.
Amen.
Tot volgende week,
