Wat kunnen kerk- en zendingsleiders leren van Britse tv-detectiveseries?
Tijdens een zoom-bijeenkomst deze week met leden van het European Disability Network viel het ons op dat Engelse misdaadseries mensen met een beperking op een positieve manier, als bekwame professionals, portretteren. Dankzij hun bijzondere talenten zijn ze onmisbare leden van het team – en geen slachtoffers, patiënten of voorwerpen van medelijden.
In Silent Witness wordt Clarissa Mullery, een forensisch wetenschapper in een rolstoel, gewaardeerd om haar scherpe verstand, expertise en humor. In Vera laat de rol van Helen Milton op het gebied van inlichtingen en analyse zien hoe een professional met een handicap een cruciale bijdrage kan leveren aan het oplossen van complexe zaken.
Deze voorbeelden leren ons dat een handicap niet iemands karakter bepaalt. Een fysieke beperking is niet iemands complete verhaal.
Al te lang hebben we eerder de rolstoel dan de persoon gezien, leerproblemen boven het ontdekken van talenten. Vooroordelen hebben geleid tot lage verwachtingen: de goedbedoelde aanname dat mensen met een beperking verzorgd moeten worden, in plaats van hen verantwoordelijkheid toe te vertrouwen.
Natuurlijk zorgen handicaps wel degelijk voor echte beperkingen. Toch ontwikkelen mensen die hebben geleerd om met zo’n beperking te leven, vaak eigenschappen waarvan anderen weinig reden hadden om die aan te spreken: veerkracht, vastberadenheid, creativiteit, empathie en een buitengewoon observatievermogen. De rechercheur die niet achter een verdachte kan aanrennen, ziet misschien de aanwijzing die alle anderen over het hoofd hebben gezien.
Hoeveel menselijk potentieel heeft de samenleving verspild doordat ze niet voorbij de handicap keek? Hoeveel menselijk potentieel hebben wij, als kerk- en zendingsleiders, verspild doordat we niet verder keken dan de beperking? We dachten vaak vooral in termen van bediening aan mensen met een beperking. We vroegen ons af hoe we voor hen konden zorgen, hen helpen en konden betrekken. Dat is goed, maar niet genoeg.
We moeten de stap zetten naar bediening met hen, naar erkenning en mogelijk maken van bediening door hen.
Beeld van God
Ons christelijke geloof biedt de sterkst mogelijke basis voor de waardering van ieder mens. Want ieder mens is naar Gods beeld geschapen. Paulus beschrijft de kerk als een lichaam waarin zelfs de delen die zwakker lijken, onmisbaar zijn. Hij herinnert ons eraan dat God de sterken door de zwakken te slim af is. De christelijke praktijk is vaak achtergebleven bij de christelijke theologie.
Welke gaven zien we over het hoofd? Welke zendelingen, evangelisten, leraren, raadgevers, voorbidders en leiders laten we aan de zijlijn staan omdat we ons in de eerste plaats afvragen wat ze niet kunnen?
Romkje en ik waren uitgenodigd om te vertellen wat we hadden geleerd door ons contact met de leden van het netwerk. Wat ons als eerste opviel, is de enorme omvang van de gemeenschap van mensen met een beperking – Europa’s grootste minderheid. Volgens het seculiere European Disability Forum heeft één op de vier Europeanen boven de zestien jaar een of andere beperking. Honderd miljoen mensen!
We hebben geleerd om gebouwen, straten en voetpaden, vervoer, toiletvoorzieningen en werkplekken te bekijken vanuit het oogpunt van gemak en toegankelijkheid. In feite is de seculiere samenleving zich vaak meer bewust van deze behoeften dan de kerk.
Kijk eens naar deze beginselen uit de United Nations’ Convention on the Rights of Persons with Disabilities (UN CRPD): • Eerbied voor de inherente waardigheid • Individuele autonomie, met inbegrip van de vrijheid om eigen keuzes te maken • Non-discriminatie • Volledige en effectieve participatie en inclusie in de samenleving • Eerbiediging van verschillen en aanvaarding van personen met een handicap als onderdeel van de menselijke diversiteit en de mensheid • Gelijke kansen • Toegankelijkheid • Gelijkheid tussen mannen en vrouwen • Eerbiediging van de zich ontwikkelende capaciteiten van kinderen met een handicap en eerbiediging van het recht van kinderen met een handicap om hun identiteit te behouden.
Al deze rechten zijn geworteld in een Bijbelse visie op de mens, die met waardigheid is geschapen naar het beeld van God.
We zijn tot het inzicht gekomen dat het denken van leiders ingrijpend moet veranderen. In plaats van te vragen: ‘Hoe kunnen we deze persoon tegemoetkomen?’ zouden we moeten beginnen met: ‘Wat heeft God deze persoon gegeven dat wij nodig hebben?’ Dat haalt mensen met een beperking uit de marge naar het middelpunt. Het maakt dat zij niet langer worden gezien als louter ontvangers van pastoraat, maar erkend als mensen die bijdragen aan de missie van God.
Bloeiende talenten
In plaats van programma’s voor gehandicapten te ontwerpen, zouden we dat samen met hen moeten doen. In plaats van aan te nemen dat toegankelijkheid een liefdadig extraatje is, zouden we die moeten zien als onderdeel van goed leiderschap. In plaats van mensen vanwege vermeende beperkingen te beschermen tegen verantwoordelijkheid, zouden we wegen naar verantwoordelijkheid moeten creëren. En ondersteuning bieden zodat hun talenten tot bloei kunnen komen.
We dachten aan voorbeelden van mensen met een handicap én uitmuntende bedieningen.
Joni Eareckson Tada. Als tiener na een duikongeluk verlamd vanaf haar nek, heeft ze miljoenen mensen geïnspireerd door haar boeken, lezingen, radio- en tv-optredens en haar inzet voor mensen met een beperking.
Nick Vujicic, de Servisch-Australische evangelist die zonder armen en benen is geboren. Zijn ‘onoverkomelijke beperking’ is onlosmakelijk verbonden geraakt met een wereldwijde bediening van hoop.
Benny Prasad, een Indiase muzikant en evangelist die met ernstige lichamelijke beperkingen is geboren. Hij vestigde een wereldrecord voor de snelste tijd waarin hij met zijn unieke bongogitaar alle 245 landen en gebieden bezocht, en daarbij een boodschap uitdroeg die de gangbare opvattingen over wat iemand met een beperking kan bereiken, op losse schroeven heeft gezet.
We luisterden gebiologeerd toen Beulah uit Zambia ons via zoom vertelde hoe haar vader, nadat ze op zesjarige leeftijd polio had gekregen, haar elke dag tien kilometer op zijn rug op de fiets naar school en terug naar huis bracht, waardoor ze haar waardigheid terugkreeg en het vertrouwen dat ze het waard was om in te investeren. Ze heeft inmiddels in 25 landen bezocht en is momenteel werkzaam in Duitsland.
En hier ligt de ironie: zonder de gaven van mensen met een beperking functioneert het lichaam van Christus niet ten volle.
Tot volgende week,
