De hemelvaart van Jezus, die deze week werd herdacht, markeerde een ingrijpend keerpunt in de menselijke geschiedenis.
Toch beseffen maar weinigen het belang ervan. Voor de meesten is het slechts een vergeten, maar wel handige religieuze lentevakantie.
De veertig dagen voorafgaand aan de hemelvaart na Jezus’ opstanding hadden de discipelen achtergelaten in een vreemd en onzeker niemandsland. Jezus was uit de dood opgestaan. Het onmogelijke was gebeurd. Alles was veranderd. Angst had plaatsgemaakt voor verbazing en hoop. Toch leek niets vast te staan. Wat nu?, vroegen de discipelen zich af.
Ze wisten dat Jezus leefde, maar ze begrepen nog niet wat de opstanding voor hen betekende – of voor de wereld.
Drie jaar lang hadden ze Jezus gevolgd door de steden en dorpen van Galilea en Judea. Het trauma van het kruis had hun dromen doen instorten in verwarring, teleurstelling en angst. Zelfs door de verschijningen na de opstanding waren ze niet meteen veranderd in zelfverzekerde leiders van een wereldbeweging. Jezus was er altijd geweest om hen te leiden. Nu waren ze onzeker, aarzelend en gedesoriënteerd.
Impulsief besloot Petrus terug te keren naar wat hij het beste kon: vissen. Anderen sloten zich bij hem aan en vielen terug op hun oude identiteiten en gewoonten. Zoals we allemaal doen in momenten van onzekerheid – terugkeren naar wat veilig voelt. Toch was het vruchteloos, leeg, zonder succes… totdat Jezus op het strand verscheen.
Toen kwam Hemelvaartsdag. Lucas vertelt ons in Handelingen 1 dat ze bij deze laatste ontmoeting met Jezus aan hem vroegen: Gaat U nu het koninkrijk voor Israël herstellen? Gaat U Israël nu weer groot maken?
Klinkt dat bekend? Ondanks alles wat ze hadden gezien en gehoord, dachten ze nog steeds in nationale en politieke categorieën. Ze verlangden naar het herstel van Israël na eeuwen van bezetting, vernedering en buitenlandse overheersing. Op de een of andere manier verwachtten ze dat de Messias de nationale glorie en Gods gunst over Israël zou herstellen.
Verruimde horizon
Dit was het keerpunt. Jezus gaf hun visie een radicale nieuwe wending en verruimde hun horizon tot ver voorbij wat ze zich ooit hadden kunnen voorstellen. Gods plannen golden voor alle volken, niet slechts voor één.
Zij, en niet Hij, zouden degenen zijn die de wereld op zijn kop zouden zetten – of juist weer rechtop – ‘in Jeruzalem en Judea, Samaria…’
Samaria?!… moeten de discipelen gedacht hebben. Wie wil daar nou heen? Joden keken met wantrouwen en vijandigheid naar Samaritanen. Toch nam Jezus bewust buitenstaanders en historische vijanden op in het bereik van Gods koninkrijk. Het evangelie zou niet tribaal, nationalistisch of exclusief zijn. Het zou grenzen, culturen en etnische scheidslijnen overschrijden.
‘…En tot aan de uiteinden van de aarde!’
De uiteinden van de aarde?! Wat ging er door hun hoofd toen hij deze woorden sprak? Geen van hen was ooit verder geweest dan Palestina en Samaria. Ze waren zich wel bewust van het bestaan van Europa, Afrika en Azië. Maar natuurlijk niet van Amerika.
Dit was het moment waarop de revolutionaire wereldzendingsbeweging begon, Gods enige plan voor transformatie – waarbij Hij gebruikmaakt van zwakke, menselijke vaten zoals wij. De discipelen die daar stonden en omhoog keken naar de wolken, konden zich nauwelijks voorstellen waar deze missie toe zou leiden – zodra de Geest over hen was gekomen.
Petrus zou uiteindelijk naar Rome gaan; Andreas naar Griekenland en de Zwarte Zee, sommigen zeggen zelfs naar delen van het huidige Oekraïne en Roemenië. Thomas stichtte de kerk in India. Andere apostelen worden in verband gebracht met Armenië, Perzië, Ethiopië, Syrië, Georgië en Mesopotamië. Een kleine beweging aan de oostelijke rand van het Romeinse Rijk zou zich verspreiden over de mediterrane wereld, tot in het hart van Europa zelf en uiteindelijk zelfs tot aan de uiteinden van de aarde.
Geestelijke wortels
De visie van menselijke waardigheid, vergeving, verzoening, gerechtigheid en de gelijke waarde van ieder mens voor God, gedragen door deze boodschappers en hun opvolgers, heeft de Europese beschaving door de eeuwen heen diepgaand gevormd. Vandaag de dag dragen de Europese universiteiten, ziekenhuizen, bewegingen voor mensenrechten, democratie, zorg voor de armen en concepten van verzoening allemaal sporen van deze evangelische visie – ook al vergeet het moderne Europa vaak zijn wortels.
Deze week kwamen we in Brussel bijeen als de Together for Europe-beweging in het Europees Parlement met 120 christelijke jongeren uit heel Europa, waaronder YWAM-scholen uit Amsterdam en Stockholm – pinkstergelovigen, evangelicalen, protestanten, katholieken en orthodoxen. We spraken over de geestelijke wortels van Europa en van het Europese project, en aan de voortdurende geestelijke en relationele roeping om vrede en verzoening te bevorderen.
Op een versnipperd en angstig continent bevinden veel jonge Europeanen zich opnieuw in een soort niemandsland – onzeker over hun identiteit, toekomst en doel. Velen zijn geneigd zich terug te trekken in angst, nationalisme, cynisme of nostalgie, net zoals de discipelen terugkeerden naar het vissen.
De opdracht van Hemelvaartsdag spreekt ons vandaag de dag nog steeds aan. Terugtrekken in tribalisme of nationale zelfbescherming is geen optie. Jezus zendt ons over grenzen en een geschiedenis van vijandigheid heen als getuigen van verzoening en hoop. Het koninkrijk van God is veel groter dan het herstel van de glorie van één natie. Het is de uitnodiging aan alle volkeren tot een nieuwe mensheid – gedeeld door zwakke, menselijke vaten zoals wij.
P.S. Wil je hier meer van weten? Kom dan naar Amsterdam en Brussel voor de module ‘Engaging Europe’ van de zomercursus ‘Engaging the world’, van 27 tot en met 31 juli.
Tot volgende week,
